Spółka cywilna – co to jest i co warto o niej wiedzieć?

Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, a co za tym idzie, różnorodność form prowadzenia działalności powoduje, że osoby planujące założenie firmy stają przed dylematem, która z form będzie najbardziej odpowiednia do prowadzenia przyszłego biznesu.

Na rynku występuje mnóstwo firm prowadzonych w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (więcej na temat tej formy znajdziesz pod linkiem: https://ppr.legal/2018/04/09/umowa-spolki-z-ograniczona-odpowiedzialnoscia-wzor-z-omowieniem/), czy też w formie jednoosobowej działalności gospodarczej (zazwyczaj mniejsze działalności, np. „Usługi Remontowe Jan Nowak”).

Spółka cywilna – spółka jak żadna inna

Jedną z popularniejszych form prowadzenia biznesu w Polsce jest również spółka cywilna. Ta forma prowadzenia działalności jest jednak wyjątkowa z kilku względów, o których warto pamiętać rozpoczynając przygodę z własną firmą.

Przede wszystkim należy ją odróżnić od klasycznych spółek prawa handlowego, czyli kapitałowych (np. spółka z o. o.) oraz osobowych (np. spółka partnerska, jawna), które są uregulowane w przepisach kodeksu spółek handlowych (na ich rozróżnienie na gruncie kodeksu spółek handlowych przyjdzie czas w następnym wpisie), podczas gdy spółka cywilna swoją regulację ma w przepisach kodeksu cywilnego.  Spółki tak kapitałowe, jak i osobowe, w przeciwieństwie do spółki cywilnej, posiadają wspólne dwie najważniejsze cechy, tj. są podmiotami prawa oraz posiadają odrębny majątek od wspólników. W przypadku spółki cywilnej, sytuacja jest diametralnie inna, gdyż oprócz samego słowa „spółka”, czy faktu, że jest to również forma prowadzenia działalności gospodarczej, nie ma tutaj mowy o jakimkolwiek osobnym bycie prawnym, na kształt typowej spółki z kodeksu spółek handlowych.

Co wyróżnia spółkę cywilną?

Spółka cywilna to … UMOWA

Spółka cywilna to rodzaj umowy, podobnie jak umowa pożyczki, darowizny, sprzedaży i podobnie jak one – uregulowana w przepisach kodeksu cywilnego. Nie ma tu – w przeciwieństwie do spółek prawa handlowego – pewnego odrębnego bytu (podmiotu) od wspólników. Mamy tutaj do czynienia z pewnego rodzaju umownym uregulowaniem działalności gospodarczej osób fizycznych, które to osoby w uproszczeniu – stanowią o bytności spółki cywilnej. Osoby zainteresowane nie zakładają odrębnego podmiotu (spółki), który jako firma (przedsiębiorca) działa na rynku, ale sami (jako przedsiębiorcy) są podmiotem praw i obowiązków oraz zmierzają do osiągnięcia wspólnego, gospodarczego celu.

Odpowiedzialność za zobowiązania

Fakt, że nie mamy tutaj do czynienia z odrębnym podmiotem rodzi określone majątkowe konsekwencje dla spółki cywilnej. Otóż wspólnicy spółki cywilnej odpowiadają całym swoim majątkiem za jej zobowiązania. Tymczasem w przypadku spółek prawa handlowego odpowiedzialności tej praktycznie nie ma wcale (spółki kapitałowe), bądź jest ona subsydiarna (spółki osobowe), czyli zachodzi tylko wtedy, kiedy nie ma możliwości wyegzekwowania zobowiązania z majątku spółki. Odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej jest z kolei nieograniczona i solidarna.

Majątek spółki, czy wspólników?

Niebagatelna jest również kwestia majątku spółki, o czym wspomniano wyżej w odniesieniu do spółek na gruncie kodeksu spółek handlowych. W wypadku spółki cywilnej majątek jest wspólny wszystkich wspólników i stanowi współwłasność łączną wspólników. Co więcej, w spółce cywilnej istnieje zakaz dokonywania wszelkich rozporządzeń majątkiem wspólników, co uniemożliwia im ewentualnie wyprowadzanie majątku ze spółki w okresie obowiązywania umowy. Takie rozwiązanie ma zapewnić stabilność stosunków między wspólnikami oraz uchronić majątek przed ewentualnymi działaniami wspólników konfliktowych.

Spółka cywilna – co najmniej dwóch wspólników

Istotne jest również to, że spółka cywilna nie ma racji bytu bez co najmniej dwóch wspólników.  Jest to kolejna różnica w stosunku do spółek kapitałowych, które są odrębnym bytem prawnym od swoich wspólników, przez co mogą istnieć pomimo w składzie tylko jednego wspólnika (np. jednoosobowa spółka z o. o.).

Blaski i cienie spółki cywilnej

Brak odrębności podmiotowej od wspólników, czy odpowiedzialność całym majątkiem za zobowiązania z pewnością nie stanowią czynnika zachęcającego do wybrania formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej. Dlaczego jednak taka forma istnieje i cieszy się popularnością? Do czego się nadaje spółka cywilna?

Skala działalności

Spółka cywilna z pewnością będzie dobrym rozwiązaniem w sytuacji prowadzenia działalności na małą skalę, co ma związek oczywiście z kwestią odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki. Tym samym spółka cywilna nie będzie adekwatnym wyborem w sytuacji, kiedy działalność wiąże się z wysokim ryzykiem. Często spółkami cywilnymi są małe rodzinne przedsiębiorstwa, oparte na więzi i wzajemnym zaufaniu wspólników.

Prostota założenia

Do zawarcia umowy spółki cywilnej wystarczy jej sporządzenie, w formie pisemnej. Ponadto, spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą, a są nimi sami wspólnicy, toteż rejestracji nie będzie podlegała spółka, a sami wspólnicy (rejestr CEIDG).

Brak wymagań co do wkładu

Nie ma również minimalnych wymagań co do wysokości wkładu do spółki (przykładowo przy spółce z o. o. kapitał zakładowy wynosi minimum 5 tysięcy złotych).

Inne aspekty

Wreszcie, każdy wspólnik może prowadzić sprawy, które nie przekraczają zakresu zwykłych czynności spółki bez uprzedniej uchwały wspólników. Co więcej, w przypadku rozwiązania spółki nie trzeba przeprowadzać formalnego postępowania likwidacyjnego spółki. Istotne jest również to, jak wygląda kwestia podatkowa – spółka cywilna opodatkowana jest tylko względem wspólników, natomiast już nie na poziomie wspólników i spółki (jak w przypadku spółki z o. o.).

 

                                                                                                             ***

Wybór formy działalności gospodarczej zależy od wielu czynników. Każda z form posiada swoje zalety i wady, które trzeba wziąć pod uwagę rozpoczynając swój biznes. Nasza Kancelaria pomaga przyszłym przedsiębiorcom w wyborze odpowiedniej formy i przygotowywaniu wszelkiej dokumentacji, w tym sporządzaniu umowy spółki. Serdecznie zachęcamy do kontaktu 🙂 

umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – najczęściej wybierana forma działalności

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest jedną z najbardziej popularnych form prowadzenia działalności. Wynika to z faktu, iż po pierwsze – może być założona w każdym celu prawnie dopuszczalnym, a więc nie tylko gospodarczym (jak w przypadku spółek osobowych), ale np. charytatywnym. Po drugie – przepisy kodeksu spółek handlowych nie narzucają minimalnej, ani maksymalnej liczby wspólników w spółce (wspólnikami mogą być zarówno osoby fizyczne, jak i prawne), po trzecie – do założenia spółki potrzebny jest kapitał w wysokości względnie niskiej – 5 tysięcy złotych, po czwarte zaś – jak do pewnego stopnia sugeruje sama nazwa spółki – wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki. Ten ostatni aspekt wynika z jej kapitałowego charakteru, który oznacza, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością stanowi osobny od wspólników byt prawny, posiadający odrębny od wspólników majątek (kapitał zakładowy), a odpowiedzialność za zobowiązania bez ograniczeń ponosi sama spółka.

umowa spółki  – kluczowy element powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Aby mówić o spółce z ograniczoną odpowiedzialnością muszą zostać spełnione określone przesłanki. Pierwszą i najważniejszą z nich jest zawarcie umowy spółki.

WAŻNE!  Z chwilą zawarcia umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością dochodzi do powstania tzw. spółki w organizacji (zob. art. 161 § 1 k.s.h.). Praktyczna różnica między spółką w organizacji, a spółką z ograniczoną odpowiedzialnością polega na tym, że za zobowiązania tej pierwszej odpowiadają solidarnie spółka i osoby, które działały w jej imieniu, a z nimi nadto wspólnicy tej spółki do wartości niewniesionego wkładu na pokrycie objętych udziałów (zob. art. 13  § 1 i 2 k.s.h.). Spółka w organizacji staje się spółką swojego typu dopiero po jej wpisie do rejestru.

Kolejnymi krokami do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są w związku z powyższym ponadto: wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, powołanie zarządu i wreszcie – wspomniany wpis do rejestru, który przesądza definitywnie o powstaniu spółki.

co powinna zawierać umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością?

Obligatoryjne elementy umowy znajdziemy w art. 157 § 1 k.s.h.:

  • firmę i siedzibę spółki,
  • przedmiot działalności spółki,
  • wysokość kapitału zakładowego, 
  • czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział, 
  • liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników oraz
  • czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.

 Co bardzo istotne, zgodnie z § 2 przepisu umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. W przeciwnym razie umowa jest nieważna. Jedynym wyjątkiem od tej powyższego jest sytuacja, gdy  spółka zakładana jest przez Internet – umowa sporządzana jest zgodnie ze wzorcem umowy dostępnym w systemie teleinformatycznym za pośrednictwem strony Ministerstwa Sprawiedliwości i nie wymaga obecności notariusza.

UMOWA SPÓŁKI Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ – jak powinna brzmieć TREŚĆ poszczególnych zapisów umownych?

1. firma i siedziba spółki

Przykład: „Spółka prowadzi działalność pod firmą ABC spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Siedzibą spółki jest Kraków”.

Uwagi:

  • Firma spółki może być dobrana dowolnie (zob. art. 160 § 1 k.s.h.) i obejmuje: nazwę (rdzeń) identyfikującą spółkę oraz dodatek wskazujący na formę organizacyjno – prawną;
  • Zgodnie z art. art. 160 § 2 k.s.h. dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu „spółka z o.o.” lub „sp. z o.o.”;
  • Siedzibą spółki jest określona miejscowość. Określenie siedziby spółki decyduje przede wszystkim o właściwości miejscowej sądu rejestrowego, ale ma również znaczenie przy określeniu sądu właściwego dla rozstrzygania sporów ze stosunku spółki.

2. przedmiot działalności spółki

Przykład: „Przedmiotem działalności spółki, stosownie do kategorii zawartych w Polskiej Klasyfikacji Działalności, jest produkcja papieru i tektury (17.12.Z PKD)”

Uwagi:

  • Przedmiot działalności spółki to przede wszystkim informacja dla uczestników rynku czym zajmuje się spółka;
  • Przy określeniu przedmiotu działalności spółki najłatwiej jest posłużyć się numerami z Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), która  spełnia funkcję porządkującą rodzaje działalności gospodarczej w Polsce poprzez przyporządkowanie do poszczególnych rodzajów działalności określonych kodów;
  • Kody PKD można znaleźć pod linkiem: https://www.biznes.gov.pl/tabela-pkd
  • Posługiwania się numerami PKD nie wynika z przepisów kodeksu spółek handlowych, a sam przedmiot działalności może być ujęty w postaci słownego opisu prowadzonej działalności, jednakże wskazanie w treści umowy numerów PKD ułatwia potem procedurę rejestracyjną.

3. wysokość kapitału zakładowego i ilość udziałów wspólnika

Jak wspomniano na początku wpisu, spółka kapitałowa posiada majątek odrębny od jej wspólników. Majątek ten – inaczej kapitał zakładowy, musi zostać przez wspólników wniesiony do spółki, a jego minimalna wysokość wynosi pięć tysięcy złotych.

Przykład: „Kapitał zakłady spółki wynosi: 5.000,00 złotych i dzieli się na 100 udziałów, z których każdy ma wartość nominalna 50. Udziały w spółce są równe i niepodzielne. Każdy wspólnik może posiadać więcej, niż jeden udział”.

Uwagi:

  • Kodeks spółek handlowych przewiduje minimalną wartość kapitału zakładowego, nie wskazuje natomiast jego maksymalnej wysokości;
  • Warto, aby umowa spółki opisywała strukturę kapitału zakładowego poprzez wskazanie na ile udziałów się dzieli i czy są one o równej, czy nierównej wartości;
  • zgodnie z kodeksem spółek handlowych wartość nominalna udziału nie może być niższa, niż 50 złotych (zob. art 154 § 2 k.s.h.);
  • udział to nic innego, jak pewien ułamek kapitału zakładowego przypadający na wspólnika obejmowany za wniesione przez niego wkłady w postaci pieniądza lub niepieniężnej (aportu);
  • ilość i wartość udziałów na wpływ na prawa i obowiązki wspólnika w spółce (prawo do zysku, prawo głosu, pierwszeństwo nabycia udziałów).

4. liczba i wartość nominalna udziałów objętych przez poszczególnych wspólników

Przykład: „Jan Kowalski obejmuje 20 udziałów po 50 zł każdy, o łącznej wartości 1000 zł i pokrywa je wkładem pieniężnym. Jan Nowak obejmuje 80 udziałów po 50 zł każdy, o łącznej wartości 4000 zł i pokrywa je aportem w postaci samochodu osobowego marku Fiat o wartości 4000 zł”.

Uwagi:

W podanym przykładzie jest dwóch wspólników, którzy razem wnoszą wkłady na pokrycie kapitału zakładowego w wysokości 5000 zł. Kapitał dzieli się na 100 udziałów, po 50 zł każdy. Jan Nowak jest wspólnikiem dominującym, ponieważ zaangażowanie kapitałowe w spółce jest większe – posiada on bowiem więcej udziałów. Jego wkład ma charakter niepieniężny – tytułem wkładu wnosi do spółki rzecz ruchomą – samochód (zob. art. 158 § 1 k.s.h.).

5. czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony

Przykład: „Umowa spółki zawarta jest na czas oznaczony, tj. do dnia 10 maja 2025 roku”

Uwagi:

W przypadku zawarcia umowy na czas określony należy wskazać konkretną datę, do której umowa spółki będzie obowiązywać lub określić zdarzenie, którego wystąpienie spowoduje rozwiązanie spółki.

***

Powyższe stanowi obligatoryjne, minimalne wymogi, których spełnienie decyduje o ważności umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Umowa zawierająca wyłącznie powyższe postanowienia jest jednak zbyt uboga i niewystarczająca dla zabezpieczenia prawidłowego funkcjonowania spółki. W trakcie funkcjonowania spółki mogą wystąpić różnorakie zdarzenia, na które spółka musi być przygotowana pod kątem odpowiednich zapisów umownych.

Z reguły umowy spółek zawierają dodatkowe (fakultatywne) elementy, jak np. powołanie organu spółki – zarządu (którego członkowie powołani są do kluczowej dla funkcjonowania spółki  – jej reprezentacji i zaciągania zobowiązań), ale również uregulowanie praw i obowiązków wspólników, możliwość zbycia udziałów, czy też podwyższenia kapitału zakładowego.

Nasza Kancelaria oferuje pomoc prawną przy prawidłowym i wyczerpującym sporządzaniu umów spółek handlowych oraz rejestracji spółek w Krajowym Rejestrze Sądowym, jak również oferuje stałą obsługę tych podmiotów. W przypadku zainteresowania usługą prawną zapraszamy do kontaktu 🙂